Adviespapier Academie der Wetenschappen Leopoldina t.a.v. coronapandemie

Deze week publiceerde de Academie der Wetenschappen Leopoldina een 7e position paper t.a.v. de coronapandemie en de te nemen maatregelen. Zesenveertig wetenschappers hebben aan het stuk gewerkt, waaronder de inmiddels bekende virologen Sandra Ciesek en Christian Drosten, als ook de voorzitter van het ifo instituut voor economisch onderzoek Clemens Fuest, en de voorzitter van het Robert-Koch-Institut, Lothar Wieler.

In de afgelopen weken is door de gedeeltelijke lockdown het aantal nieuwe besmettingen per dag weliswaar niet meer exponentieel gestegen, maar er is ook geen daling zichtbaar. Ondertussen neemt het aantal ziekenhuis en IC-patiënten nog steeds toe. Zowel de zorg als de Duitse GGD’en lopen tegen capaciteitsproblemen aan.

In tegenstelling tot de eerste lockdown in het voorjaar is het aantal contacten sinds de gedeeltelijke lockdown per 1 november met slechts 43% afgenomen – in maart was dit nog 63%. Wanneer men vergelijking maakt met landen als Ierland en België, die in de tweede golf hardere maatregelen hebben getroffen en waar men het aantal contacten sterk kon reduceren, wordt zichtbaar dat daar het aantal nieuwe besmettingen ook afneemt. Het standpunt van de wetenschappers is daarom helder: er moeten ook in Duitsland drastischere maatregelen komen. Een verlenging van de huidige maatregelen hebben niet genoeg effect om een daling van het aantal besmettingen en ziekenhuisopnames in te laten zetten, maar zijn tegelijkertijd wel een hoge belasting voor het sociale en economische leven.

De kerstperiode biedt volgens de wetenschappers een goede uitgangspositie voor een strenge lockdown: er zijn dan schoolvakanties, de meeste overheidsinstanties sluiten en veel bedrijven schroeven hun productiviteit terug. Een goede basis voor het reduceren van ontmoetingen, wanneer ook persoonlijke contacten in deze periode duidelijk worden gereduceerd.

Concreet wordt een twee-stappen-proces voorgesteld, met de volgende maatregelen:

Vanaf 14 december:

  • Contacten in privé en professioneel domein tot een minimum reduceren
  • Home-office is, waar mogelijk, de regel
  • Schoolplicht tijdelijk opheffen
  • Alle groepsactiviteiten in sport- en cultuursector stopzetten
  • Digitale alternatieven voor live bijeenkomsten

Vanaf 24 december:

  • alle winkels – met uitzondering van winkels voor levensmiddelen en medische verzorging – tot minstens 10 januari worden gesloten.
  • Verlenging van schoolvakanties tot 10 januari
  • Geen toeristische reizen of grotere samenkomsten
  • Sociale contacten buiten het eigen huishouden drastisch reduceren

Voor de kerstdagen zelf zal de eerder gecommuniceerde uitzondering (ontmoetingen met 10 personen uit 10 verschillende huishoudens) voor de periode 23 december tot 1 januari zal geen bestand houden. In plaats daarvan adviseren de experts om slechts in zeer kleine kring kerst te vieren en deze contacten constant te houden (‘social bubble’). Daarbij onderstrepen zij het belang van goede onderlinge afspraken over afstand, ventileren, het dragen van mond-neus-maskers en een tiendaagse quarantaine, laatstgenoemde in het bijzonder voorafgaand aan het ontmoeten van ouderen of andere risicogroepen. Ook wordt geadviseerd om elkaar zoveel mogelijk in de buitenlucht te zien in plaats van in gesloten ruimtes. Negatieve antigeen-sneltests bieden niet voldoende zekerheid dat men niet besmettelijk is, omdat dit slechts een momentopname van de viruslast is. Een dag later zou de viruslast gestegen kunnen zijn.

Er wordt, o.a. door econoom Clemens Fuest, benadrukt dat deze strenge maatregelen ook vanuit economisch oogpunt zinvol zijn: een strengere lockdown zal weliswaar de economische schade op korte termijn verhogen, maar tegelijkertijd zal de afname van nieuwe besmettingen zijn sneller gaan en daarom eerder versoepelingen mogelijk zijn. Hierdoor zal op lange termijn minder financiële overheidssteun aan ondernemers nodig zijn.

Het adviespapier gaat ook in op de periode nadat het aantal nieuwe besmettingen (en daarmee gepaard gaande ziekenhuisopnames) duidelijk is gedaald. Om de cijfers ook na de strenge lockdown laag te houden, moet er een landelijk stappenplan worden uitgewerkt met maatregelen die regionaal gaan gelden bij een bepaald aantal nieuwe besmettingen per 100.000 inwoners per week (vgl. routekaart). Hiermee worden de te nemen maatregelen bij een bepaalde 7-dagen-incidentie transparant, duidelijk en voorspelbaar. Deze dienen consequent te worden doorgevoerd en ook gehandhaafd te worden.

Andere adviezen voor de post-lockdown periode zijn:

  • Het dragen van mond-neus-maskers in alle schoolklassen verplicht zijn en moeten er richtlijnen worden uitgewerkt bij welke 7-dagen-incidentie er met gereduceerde groepsgroottes en dus shifts wordt gewerkt.
  • De Corona-Warn-App moet in haar functionaliteit worden uitgebreid, bijvoorbeeld met de mogelijkheid tot vrijwillige gegevensdonatie of het integreren van informatie over de regionale besmettingsgraad en de daarbij horende maatregelen.
  • De digitalisering, met name bij de openbare gezondheidsdiensten, moet verder worden versterkt.
  • Maatregelen en de achterliggende redenering er moeten naar alle geledingen van de samenleving herhaaldelijk en beter worden gecommuniceerd. Hierbij hebben niet alleen overheidsinstanties, maar ook werkgevers, ziektekostenverzekeraars en maatschappelijke organisaties een rol te spelen.

Het gehele adviespapier is hier in te zien.