Automotive Duitsland

De automobielindustrie is van levensbelang voor de Duitse economie. De Duitse autobouwers en hun toeleveranciers bieden werk aan 775.000 werknemers en hebben een gezamenlijke omzet van 384 miljard euro (cijfers 2014). Bovendien wordt bijna een derde van elke private R&D-euro in Duitsland door de automotive industrie besteed, in totaal achttien miljard euro in 2014. In de sector en het ecosysteem van technische universiteiten en Fraunhofer-instituten eromheen werken 93 duizend onderzoekers aan automotive-technologie. Hun traditionele zwaartepunten motoren en productieprocessen verschuiven wel: er wordt veel geïnvesteerd in alternatieve aandrijftechnieken, communicatietechnologie en nieuwe materialen.

Alternatieve aandrijftechnologie – Electromobiliteit

De Duitse automotive industrie heeft relatief lang gewacht met investeringen in electromobiliteit. De afgelopen jaren zijn de grote autobouwers wel bezig met een enorme inhaalslag – het Volkswagen-schandaal rondom de uitstootwaardes van dieselauto’s gaf daarbij nog een extra zetje.

Het doel van de Duitse regering om in 2020 één miljoen elektrische voertuigen op de weg te hebben staat onder druk. Op dit moment zijn het er nog maar 45 duizend, er is dus nog een lange weg te gaan. Binnen de regering wordt op dit moment hard onderhandeld over de verschillende mogelijkheden om de introductie van elektromobiliteit te versnellen, waarbij de oude lijn om alleen te investeren in R&D en randvoorwaarden waarschijnlijk overboord wordt gegooid.

De afgelopen vijf jaar is door de overheid ongeveer 1,5 miljard euro geïnvesteerd in onderzoek en proefprojecten. Het grote Schaufenster (180 miljoen euro voor vier regionale pilotprojecten) wordt in april 2016 afgesloten en niet verlengd. De R&D-investeringen van de regering blijven wel op een hoog peil, alleen al in batterij technologie naar verwachting de komende drie jaar 740 miljoen euro.

De Duitse overheid beschouwt batterijtechnologie als een strategische investering in de toekomst van de Duitse auto-industrie, ofwel in technologische soevereiniteit op dit terrein. De batterij is het meest waardevolle onderdeel van een elektrische auto en omvat ongeveer 40 procent van de toegevoegde waarde. Duitse autoproducenten willen ook weer deze batterijcellen in Duitsland gaan produceren. Men wil voor deze sleuteltechnologie niet afhankelijk zijn van concurrenten en ook geopolitieke risico’s uitsluiten. Voor de andere onderdelen van een batterij – onderdelen, materialen, componenten, de batterij zelf – is er wel voldoende technologie in huis.

Duitse bedrijven en beleidsmakers kijken met belangstelling naar de ontwikkeling van elektromobiliteit in Nederland. Nederland wordt als voorloper gezien dankzij een goed ontwikkelde laadinfrastructuur en een relatief snelle acceptatie van elektrisch vervoer door consumenten. De presentatie als living lab lijkt te werken en trekt Duitse partijen aan om in Nederland ideeën in de praktijk te testen.

Nederlandse bedrijven zijn al een aantal jaren consequent aanwezig op de grote e-mobility beurzen en congressen in Duitsland, zoals de Hannover Messe, de IAA (Internationale Automobil-Ausstellung) en de World of Energy Solutions. Twee Nederlandse publiek-private consortia (‘E-Mobility von Amsterdam nach Berlin’ en ‘E-Mobility Zuid en West Duitsland’) bundelen de activiteiten en richten zich specifiek op samenwerking met spelers in de verschillende Duitse regio’s. Het cluster in de regio Baden-Württemberg (emobilBW, www.e-mobilbw.de) en in Berlijn (eMO, www.emo-berlin.de) hebben goede banden met Nederland.

Alternatieve aandrijftechnologie – Waterstofmobiliteit

Voor het Duitse bedrijfsleven en de Duitse overheid is naast elektromobiliteit ook waterstof een belangrijke optie voor de verduurzaming van het verkeer. Sinds 2006 loopt een nationaal onderzoeksprogramma voor waterstof en brandstofceltechnologie voor zowel stationaire als mobiele toepassingen. Binnen dit nationale programma is in totaal 1,4 miljard euro beschikbaar voor onderzoek, innovatie en demonstratieprojecten voor de periode 2006-2016.

Belangrijke spelers binnen de waterstof mobiliteit zijn:

  • NOW (National Organisation Hydrogen and Fuel Cell Technology), coördinatie van nationaal programma NIP, www.now-gmbh.de
  • DWV, de branchevereniging voor waterstof en brandstofcellen, dwv-info.de
  • ZSW (Zentrum für Sonnenenergie- und Wasserstoff-Forschung Baden-Württemberg), zsw-bw.de/en/startseite.html

 Automotive spelers zoals Daimler en Audi (Volkswagen) investeren ook in waterstof technologie. Bij het e-gas Project van Audi in Werlte zijn ook de onderzoeksinstituten ZSW en IWES (Fraunhofer-Institut für Windenergie und Energiesystemtechnik) betrokken. Dit is één van de grootste industriële power-tot-gas-installaties in Duitsland. Doel is om brandstof (waterstof en methaan) te produceren voor auto’s. http://www.audi.nl/nl/web/nl/voorsprong_door_techniek/content/2013/10/energietransitie-in-de-tank.html

Communicatietechnologie en IT veiligheid

De algemene digitalisering en implementatie van embedded systems speelt ook binnen de automotive een grote rol. Overheden hopen dat dankzij slimme sensoren en communicatietechnologie op meer verkeersveiligheid en een betere doorstroming. De Duitse OEMs (original equipment manufacturers) zelf en toeleveranciers zoals Continental en Bosch zien software en embedded systems steeds meer als kerncompetentie, een snel toenemend deel van de waarde van een auto bestaat uit infotainment en advanced driver assistance systems.

Overheid en industrie hebben in 2015 samen het programma ‘de straat van de 21ste eeuw’ (Straße des 21. Jahrhunderts) ontwikkeld. Ook de Europese ITS (intelligente transportsystemen) corridor Rotterdam-Frankfurt-Wenen is onderdeel van dit plan. Als de infrastructuur is voorzien van zendtechnologie zijn de eerste concrete stappen om live informatie te verschaffen over wegwerkzaamheden en de actuele verkeerssituatie. Het ITS-systeem wordt daarna nationaal uitgerold.

De Duitse auto-industrie werkt samen aan het testen van Car-to-X communicatietechnologie en het ontwikkelen van standaarden binnen het project SIM-td (www.simtd.de). Het project is inmiddels afgerond en de resultaten zijn voorgelegd aan het Europees Telecommunicatie en Standaardisatie Instituut (ETSI).

Een cruciale voorwaarde bij de implementatie van meer communicatietechnologie in voertuigen is de IT-veiligheid. Hackers hebben al aangetoond dat het mogelijk is van buitenaf toegang te krijgen tot cruciale functies zoals het remsysteem. Om de IT-systemen in voertuigen te beschermen is front-edge encryptie technologie nodig en moeten systemen op een slimmere manier worden ontworpen – bijvoorbeeld door het scheiden van diverse functies zoals infotainment en de besturing van de auto. Onderzoekers van bijvoorbeeld Fraunhofer (www.verkehr.fraunhofer.de/en/automotive.html) en de R&D-afdelingen van toeleveranciers zoals NXP, Bosch en Continental zetten veel capaciteit in op cybersecurity.

Daarnaast werken partners samen op het gebied van micro-systemen in het regionale cluster Microtec Südwest (www.microtec-suedwest.de). Verder zet de invloedrijke brancheorganisatie VDA het thema communicatietechnologie in de automotive op de agenda van beleidsmakers en biedt een jaarlijks platform voor de R&D-medewerkers van alle automotive spelers op het VDA Technischer Kongress (www.vda.de).

Materialen

De automobielindustrie verwacht veel van met koolstofvezel versterkte kunststoffen (CFRP). Deze composieten bieden de mogelijkheid ultralichte voertuigen te produceren die toch voldoen aan alle veiligheidseisen. Een mooi voorbeeld van de mogelijkheden is het project InEco van ThyssenKrupp en de TU Dresden. Samen is een voertuig met een gewicht van slechts 150 kg ontwikkeld. Op dit moment zijn de beschikbare materialen echter nog te duur voor het gebruik op grote schaal. Onderzoekers van universiteiten en de chemie-industrie werken op grote schaal aan het doorontwikkelen van materialen. BASF en Evonik hebben speciale composiet-teams opgezet, onder andere om aan de vraag naar nieuwe materialen van de automotive-industrie te kunnen voldoen.

Enkele belangrijkste spelers zijn:

  • Forel (plattform-forel.de). Een samenwerkingsverband van oa de universiteiten van Dresden en München met Kraus Maffei, ThyssenKrupp, Volkswagen en andere industriële partners. Doel is het ontwikkelen van lichtgewicht elektrische auto met behulp van CFRPs.
  • Open Hybrid LabFactory (open-hybrid-labfactory.de). Tweehonderd onderzoekers van ruim twintig partners waaronder VW en DLR werken aan het serierijp maken van composiet automotive onderdelen. Samen met de Duitse overheid is er 120 miljoen euro geïnvesteerd in het lab.
  • Institut für Verbundwerkstoffe (IVW) in Kaiserslautern (ivw.uni-kl.de)
  • MAI CARBON (mai-carbon.de) is een van de vijftien Duitse Spitzencluster. Dit professioneel opgezette cluster in Zuid-Duitsland richt zich op CFRPs in de automotive en de luchtvaart en is opgericht door onder andere BMW, Audi, Aerotec, SGL Carbon en de TU München.

 

Comments Off on Automotive Duitsland

Filed under Duitsland, High Tech

Comments are closed.