Discussiestuk van acatech over behoud veerkracht in gezondheidssysteem

Een team rondom Thomas Lenarz van de Medizinische Hochschule Hannover en Karl-Heinz Streibich, voorzitter van Academie voor Technische Wetenschappen acatech, heeft op 25 februari een discussiestuk gepubliceerd t.a.v. welke veranderingen er nodig zijn om het gezondheidsysteem in tijden van crisis veerkrachtig te houden. De deskundigen pleiten o.a. voor een digitaal Europees meldsysteem voor gezondheidsgegevens en een Europees innovatie-ecosysteem. Het discussiestuk maakt deel uit van het acatech-project “Veerkracht en prestatievermogen van het gezondheidszorgsysteem in crisistijden”, dat in juli 2020 van start is gegaan. Een centraal aandachtspunt van de groep deskundigen  is lessen trekken uit de Coronapandemie en aanbevelingen doen voor een veerkrachtiger gezondheidszorgsysteem. Het project wordt gefinancierd door het Duitse Federale Ministerie van Volksgezondheid, BMG.

Continue reading

Duitsland versterkt innovatie en kennis- en technologieoverdracht met ‘Clusters4Future’-programma

Het Bondsministerie voor Onderzoek en Onderwijs (BMBF) gaat regionale innovatienetwerken onder de noemer ‘Clusters4Future’ verder versterken. Begin februari zijn zeven clusters geselecteerd die zich vanaf nu officieel de eerste Zukunftscluster mogen noemen.

Het initiatief maakt onderdeel uit van de Hightech-Strategie 2025 van de bondsregering. De Duitse universiteiten en onderzoeksinstellingen zijn uitstekend gepositioneerd op het gebied van fundamenteel onderzoek. Maar met betrekking tot de kennis- en technologieoverdracht kan Duitsland zich naar eigen zeggen nog verbeteren. Dit initiatief zal daarbij helpen.

Continue reading

Voor het klimaat en een sterke industrie: Duitsland presenteert Leichtbaustrategie

Leichtbau is een sectordoorsnijdende technologie waarmee materiaal en energie wordt bespaard en bovendien de CO2-uitstoot wordt teruggedrongen. Denk aan de inzet van lichte materialen in transportmiddelen, maar ook in de gebouwde omgeving en in de energiesector zelf, door lichte windmolenbladen of drijvende fundamenten voor offshore windmolenparken.Duitsland neemt zich voor om leidende markt en belangrijkste leverancier voor lichtgewicht constructies te worden.

Door de interactie tussen innovatieve materialen, digitale tools, en nieuwe productiemethoden en -processen wil BMWi nieuwe mogelijkheden voor de Duitse industrie en diens internationale concurrentievermogen creëren. De Duitse staatssecretaris van Economische Zaken, Elisabeth Winkelmeier-Becker, zegt hierover: “Lichtgewicht bouwen (…) stimuleert innovatie in veel industriële sectoren en is belangrijk voor het behalen van onze klimaat- en duurzaamheidsdoelstellingen. Bovenal zijn Leichtbau-technologieën van cruciaal belang voor de transformatie naar een duurzamere mobiliteitssector en voor de uitbreiding van hernieuwbare energieën.”

Continue reading

Drie grote waterstof onderzoeksprojecten in Duitsland krijgen 700 miljoen euro

Afgelopen woensdag 13 januari maakte het Duitse onderzoeksministerie BMBF bekend dat er 700 miljoen euro beschikbaar wordt gesteld voor 3 grote waterstofprojecten: H2Giga, TransHyDE en H2Mare. In de zomer van 2020 was al aangekondigd dat de Duitse overheid het al tientallen jaren bestaande waterstof onderzoeksprogramma, in het verleden vooral gericht op waterstof in de mobiliteit, flink uitbreidt met middelen uit het Corona-conjunctuurpakket.

De nu gestarte projecten zijn het resultaat van de in de zomer gestarte “ideeën competitie”. Uit de 32 ingediende projectideeën zijn drie overkoepelende projecten geformuleerd. Ieder project heeft een trekker uit de industrie. In totaal werken ruim 200 projectpartners uit de wetenschap en het bedrijfsleven de komende vier jaar samen aan het ontwikkelen van electrolysers, waterstoftransport en de offshore productie van waterstof. De precieze verdeling van de 700 miljoen over de drie projecten is nog niet vastgelegd.

H2Giga – H2Gigia richt zich op het optimaliseren van het productieproces van electrolysers en zo serieproductie starten. De 112 projectpartners, waaronder ThyssenKrupp, MAN en Sunfire willen door het onderzoeksproject stappen zetten in de kostenreductie en kwaliteit en zo hun leidende positie in de electrolyser markt versterken.

TransHyDE – Binnen TransHyDE onderzoeken 89 partners onder leiding van onder andere RWE de mogelijkheden voor waterstof transport op korte en lange afstand. Er wordt onder meer technologie ontwikkeld voor het geschikt maken van oude gasleidingen voor waterstof en onderzoek gedaan naar transportmedia zoals ammoniak en LOHC. Het project moet een bijdrage leveren aan de technische kennis die nodig is bij het opzetten van waterstof importketens.

H2Mare – Het project H2Mare spreekt waarschijnlijk het meest tot de verbeelding. Binnen dit project werken 33 partners zoals Siemens Energy, RWE en Salzgitter-Mannesmann aan het idee om waterstof offshore te produceren en zo in de toekomst de dure netaansluiting van offshore windinstallaties overbodig te maken. Binnen het project wordt ook het offshore omzetten van waterstof in methaan, methanol en ammoniak onderzocht met behulp van direct-air-capture van CO2 en stikstof. De eerste pilot wordt “Aquaventus” voor de Duitse kust bij het eiland Helgoland met aangepaste 14 MW-turbines van Siemens. In 2035 moet deze pilot zijn uitgebouwd tot in totaal 10 GW capaciteit, waarbij de waterstof door een 400 km lange buisleiding aan land wordt gebracht.

Meer informatie is te lezen op de website van BMBF: https://www.bmbf.de/de/bmbf-bringt-wasserstoff-leitprojekte-auf-den-weg-13530.html

Waterstof Roadmap voor Baden-Württemberg

Vlak voor de kerstvakantie heeft deelstaat Baden-Württemberg haar Waterstof-Roadmap gepubliceerd. De roadmap was het resultaat van een participatief proces, geleid door een Fraunhofer-consortium (Fraunhofers IAO, ISE en ISI).

In de eerste fase van het proces hebben actoren uit bedrijfsleven, wetenschap, NGO’s, publieke sector en maatschappij op een online forum input gegeven. In oktober vonden stakeholderworkshops over de thema’s (1) Productie en verdeling van waterstof, (2) Technologie en Innovatielocatie BW en (3) Industriebehoefte waterstof. Daarnaast hebben interviews met vakexperts en desk research (andere nationale en regionale waterstofstrategieën) plaatsgevonden. Dit proces heeft geleid tot een thematische structuur en handelingsaanbevelingen voor de roadmap.

Baden-Württemberg wil tot een leidende locatie voor waterstof- en brandstofceltechnologie wordt. Dit wil men gezamenlijk met de wetenschap, bedrijfsleven (nadrukkelijk ook start-ups) en maatschappij) bereiken. Men wil waterstof in de komende jaren niet alleen op het gebied van mobiliteit, maar ook in industrie (staalproductie, chemische industrie, raffinaderijen en proceswarmte) inzetten.

De regio heeft hiervoor een goed uitgangspositie: zo werken momenteel zo’n 80-90 bedrijven en 18-19 wetenschappelijke instellingen in BW aan waterstof- en brandstofcellentechnologie. Desondanks zal de deelstaat ook in de toekomst ook nog van energie-import afhankelijk zijn. Groene waterstof wordt uit landen met veel wind- en zonne-energie geïmporteerd: Chili, Australië, Saudi-Arabië, Noord-Afrika. Mede hierom wil de deelstaat graag energiepartnerschappen opbouwen. De opbouw van een Europees waterstofnetwerk en centrale overslaglocaties zijn volgens de roadmap noodzakelijk.

De hoofdlijnen uit de waterstof-roadmap zijn als volgt:

Voordelen van waterstof:

  • Reductie van CO2-uitstoot wereldwijd
  • Waterstof is in te zetten als energiedrager in sectoren stroomopwekking, industrie, verkeer en warmte
  • Grote mogelijkheden voor industrie- en technologielocatie BW
  • Behoud en uitbouw van arbeidsplaatsen
  • Uitbreiding van waterstof- en brandstofceltechnologie

Kansen voor BW:

  • Uitbreiding van waterstof- en brandstofceltechnologie op deelstaatniveau
  • BW is sterk in mobiliteitsindustrie en machinebouw
  • Sterk mkb- (“hidden champions”) en kennislandschap.

Handelingsvelden:

  • Duurzame waterstofverzorging zekerstellen
  • Verschillende opties voor het bereiken van de uitstootdoelen in verschillende sectoren technologie-onafhankelijk aangaan
  • Productieonderzoek en technologie bevorderen

Waterstofbehoefte:

  • De waterstofbehoefte zal in de komende jaren voornamelijk in de mobiliteit en raffinaderij liggen.
  • In de industrie momenteel jaarlijks ca. 1,8 TWh, toekomstig tot 7 TWh
  • In mobiliteitssector 1,7 TWh in 2030 en 12,9 TWh in 2050

Vervolgens worden 29 concrete maatregelen in de toepassingsgebieden waterstofproductie, -opslag, en verdeling, industrie, mobiliteit, gebouwen en stroomopwekking, als ook sector-overstijgende maatregelen. Dit zijn:

Sector- en technologieoverkoepelend:

  1. Randvoorwaarden voor solide business modellen creëren
  2. Internationale partnerschappen aangaan
  3. Modelregio’s bevorderen
  4. Uitbouw van gemeentelijk waterstof gebruik, Sektorkopplung
  5. Ondersteunen van inzet van waterstoftechnologie in mkb
  6. Testcentra inrichten (living labs)
  7. R&D in bedrijfsleven verder versterken
  8. Inzet van net-onafhankelijke lokale stroomverzorging, eventueel door subsidie (wordt nagegaan)
  9. Cluster verder uitbouwen, zoals bijv. e-mobil BW of Cluster Brennstoffzelle BW. Zo moet zichtbaarheid vergroot worden en een maatschappelijke dialoog ontstaan.
  10. Nauwe samenwerking met aangrenzende deelstaten, maar ook andere landen op Europees en globaal niveau
  11. Fundamenteel onderzoek bevorderen
  12. Opleiding uitbreiden, zodat in BW waterstofvakexperts worden opgeleid
  13. Oprichting van platform H2BW voor verdere begeleiding roadmap
  14. Europese of federale programma’s zoals IPCEI gebruiken

Waterstofproductie, -opslag, en verdeling:

  1. Ondersteunen van opbouw van een Europees waterstofgasnet
  2. Waterstoflogistiek via transportnet, scheepvaart, trein en wegen. Daarbij worden zowel globale leverketen tot lokale verdeling in ogenschouw genomen
  3. Ondersteuning van groene waterstofproductie
  4. Projecten voor waterstofopslag starten, evt. in modelregio’s
  5. Industrialiseren van elektrolyse
  6. Industrialiseren van productie van brandstofcellenstacks
  7. Ontwikkeling van brandstofcelsystemen
  8. Ontwikkeling van waterstoftanks (ook voor vloeibare waterstof)

Industrie en andere gebieden:

  1. Ondersteunen van transitie naar groene waterstof
  2. Beoordeling van procesvarianten in de industrie voor klimaatneutrale productie door middel van technisch-economische en ecologische levenscyclusanalyses

Mobiliteit:

  1. Uitbouw van waterstoftankstations voor voertuigen
  2. Opbouw van OV op waterstof
  3. Industrialiseren van brandstofcelproductie voor commerciële voertuigen

Gebouwen:

  1. Klimaatvriendelijke gebouwrenovatie en inzet van efficiëntietechnologie, waarbij waterstof een rol kan spelen.
  2. Ondersteuning van H2ready-technologieen

Voor het omzetten van de doelen uit de roadmap wordt het plattform H2BW opgericht, dat hiervoor voor de komende vier jaar ca. 3,5 miljoen euro zal krijgen. Het platform wordt onderdeel van het agentschap voor nieuwe mobiliteitsoplossingen, e-Mobil BW. Deze zal het omzetten van de gedefinieerde maatregelen begeleiden, PR-werk uitvoeren, ondernemers, gemeentes en kennisinstellingen adviseren en kennistransfer begeleiden.

Vanaf Q1-2021 zullen de eerste projecten worden uitgeschreven. Daarnaast wil men de dialoog binnen de quadruple helix in stand houden, samenwerkingsverbanden aangaan en overkoepelende programma’s zoals IPCEI gebruiken.

Bronnen:

Market Study AI Southern Germany

Management Summary AI study
Artificial intelligence (AI) offers new potential for cooperation between Dutch and German companies. This market study was conducted among 22 German companies in Bavaria and Baden-Württemberg. These regions were chosen because of their economic importance to the Germany economy and the high concentration of AI companies in the field of Smart Industry.

1. What do German companies need?
The survey revealed that currently most AI use cases have already been implemented in the field of automated quality assurance1. However, providers are needed in the field of predictive maintenance and autonomous robotic systems as German companies are planning to implement these type of systems in the short or long-term (figure 2).


During the interviews German companies were asked about the obstacles and issues that exist in the field of AI. It is difficult to convince decision-makers in German companies because they tend to have a risk-shy nature and the benefits and added value of AI is often not directly clear to them.
But above all this there is a lack of data so they urgently need partners for data exchange and are looking for specialized data scientists.

2. How to pitch?
In addition to the actual AI knowledge, Dutch companies are preferred over local companies if they meet criteria such as the ability to execute and domain knowledge. When it comes to AI the providers should not only focus on mathematics but more important, they know the use case and are able to put it into production.

3. Where to find the German customer?
On the business side, platforms such as associations (bayme, IHK, VDMA or digital innovation hubs) and AI-specific and sector-specific regional conferences are currently used for AI exchange, while many national AI initiatives also promote AI exchange and networking among businesses. There are also links to European AI initiatives.
Other aspects where Dutch providers should pay attention to are especially the AI standards. Germany published a standardization roadmap on AI.

Link to the full market study (available in English): https://www.rvo.nl/onderwerpen/internationaal-ondernemen/landenoverzicht/duitsland/zakelijke-kansen#ict-sector

Frans-Duitse samenwerking: ontmoeting Altmaier & Le Maire

Op 10 december ontving de Duitse minister van Economische Zaken Peter Altmaier, zijn Franse collega Bruno Le Maire om met hem belangrijke ontwikkelingen op politiek-economisch gebied te bespreken. Hoofdthema’s van het gesprek waren de Corona-pandemie, de industriële samenwerking op het gebied van toekomstige technologieën en trans-Atlantische betrekkingen.

De ministers vertellen in een interview met Handelsblatt dat ze de Europese economie willen helpen groeien met initiatieven op het gebied van industriebeleid (denk aan Gaia-X). Peter Altmaier wil daarom in een aantal sectoren technologieprojecten lanceren die door de staat gefinancierd worden; een actief industriebeleid naar Frans voorbeeld. Een groeiend aantal bedrijfsfaillissementen kan de komende maanden in Europa worden verwacht, waarschuwden de ministers. Het is daarom noodzakelijk om “de industriële prioriteiten te definiëren die in de komende maanden moeten worden uitgevoerd”, aldus Altmaier.

Met technologische en economische soevereiniteit als doel en een actief industriebeleid richting China in het achterhoofd, werken beide landen samen met de EU-commissie aan projecten op het gebied van micro-elektronica, 5G en waterstof. Naast het Gaia-X initiatief om gegevens veilig op te slaan, willen ze vanaf 2021 zelf batterijen gaan produceren en microprocessoren in Europa ontwerpen en produceren.

Om te voorkomen dat in de toekomst grote delen van de waardeketen volledig buiten Europa liggen, werd besloten particuliere bedrijven op geselecteerde gebieden te ondersteunen en duidelijke stimulansen te bieden. Deze versterking van de binnenlandse industrie heeft zijn prijs, ook voor de belastingbetaler. Le Maire zegt dat “het ons in staat stelt om de wereld economisch te blijven leiden. We richten ons op strategisch belangrijke technologieën waarin Europa sterke bedrijven heeft.”

Beide landen willen ook de banden met de VS weer nieuw leven in te blazen en te verdiepen. Zo hopen ze een eerlijk en marktconform wereldhandelssysteem te kunnen bevorderen. Le Maire benadrukt dat het ook vanuit het perspectief van de klimaatdoelen, essentieel is om na te denken over de reorganisatie van de wereldhandel. De pandemie heeft daarbij laten zien wat de noodzaak is van onafhankelijkheid en de mogelijkheid een deel van de waardeketen terug te halen.

Naast de politiek-economische ontwikkelen, hebben de ministers ook over het Europese ruimtevaartbeleid gesproken. Duitsland en Frankrijk zijn vastbesloten om het Ariane 6-project tot een goed einde te brengen en roepen tegelijkertijd de industrie op om het potentieel voor efficiëntieverhoging en verbetering van het concurrentievermogen te benutten. Om de innovatieve kracht van de Europese ruimtevaartindustrie op een hoog niveau te houden, willen beide landen naast overheidssteun ook een verhoging bieden van de financiële middelen van de commerciële sector voor ruimtevaartactiviteiten.

De ministers hebben besloten een werkgroep op te richten om manieren uit te werken die het concurrentievermogen, de marktgestuurde activiteiten en de efficiëntie vergroten. De toekomst van de Europese draagraketten zal in het middelpunt van deze werkzaamheden staan. De groep zal ook bijdragen aan het bereiken van Europese doelstellingen in het ruimtevaartbeleid om de rol van Europa bij de ontwikkeling van het regelgevingskader te behouden en verder te ontwikkelen. De groep zal medio 2021 een verslag presenteren met beleidsaanbevelingen op basis van hun werkzaamheden. (Pressemitteilung BMWi 11.12.2020)

Digitale top Duitsland: AI in de focus

De veertiende Digital-Gipfel van het Duitse Ministerie voor Economische Zaken (BMWi) deed zijn naam alle eer aan: het evenement vond op 30 november en 1 december volledig virtueel plaats.

Het zwaartepunt dit jaar was “Digitaal duurzamer leven”, waarbij de sustainable development goals centraal stonden. In podiumdiscussies spraken vertegenwoordigers uit het kabinet met hoogstaande vertegenwoordigers uit bedrijfsleven, wetenschap en maatschappij spraken over de mogelijkheden die digitalisering en kunstmatige intelligentie bieden voor meer duurzaamheid, zoals in smart homes of door digitalisering in de landbouwsector, maar ook over hoe de ICT-sector zelf energie-efficiënter kan worden. Volgens de tussentijdse resultaten van een onderzoek dat wordt uitgevoerd in opdracht van de digitale vereniging Bitkom kunnen digitale technologieën bijna de helft bijdragen aan wat Duitsland moet doen om zijn klimaatdoelstellingen voor 2030 te halen en 120.000 ton CO2 kan besparen[1].

Continue reading

QuNET & een roadmap Quantencomputing: Duitsland gaat over op kwantum

Een datatransmissienetwerk op basis van kwantumcommunicatie moet ervoor zorgen dat gegevens tussen federale instanties afluister- en sabotageproof kunnen worden gedeeld. Daarom is in 2019 het initiatief QuNET gestart, dat voor 7 jaar met 150 miljoen euro wordt gefinancierd door het Duitse ministerie van Onderwijs en Onderzoek (BMBF).

Tijdens een persconferentie op 2 december maakte BMBF-minister Anja Karliczek een tussentijdse bilans op. In het kader van het QuNET-initiatief hebben de Fraunhofer-Gesellschaft, de Max-Planck-Gesellschaft en het Duitse lucht- en ruimtevaartcentrum DLR in het afgelopen jaar technologieën voor kwantumcommunicatie tussen twee regeringsinstellingen ontwikkeld.

Continue reading

Nieuwe wet ten behoeve van de digitalisering van de zorg

Met de wet op de bescherming van elektronische patiëntengegevens in de telematica-infrastructuur (PDSG) en de Wet op het digitaal aanbod (DVG) heeft het Bondsministerie van Volksgezondheid (BMG) weliswaar al veel bereikt, maar het potentieel van digitalisering op medisch terrein kan naar eigen zeggen nog beter worden benut. Daarom ligt er nu een ontwerp voor een derde digitaliseringswet voor commentaar bij betrokken partijen. Centraal staan toegankelijkheid en interoperabiliteit van gegevens, barrièrevrije communicatie tussen zorgdienstverleners onderling en met patiënten, en een uitbreiding van de bestaande regelingen van de geneeskunde naar de zorg.

Continue reading