Voor het klimaat en een sterke industrie: Duitsland presenteert Leichtbaustrategie

Leichtbau is een sectordoorsnijdende technologie waarmee materiaal en energie wordt bespaard en bovendien de CO2-uitstoot wordt teruggedrongen. Denk aan de inzet van lichte materialen in transportmiddelen, maar ook in de gebouwde omgeving en in de energiesector zelf, door lichte windmolenbladen of drijvende fundamenten voor offshore windmolenparken.Duitsland neemt zich voor om leidende markt en belangrijkste leverancier voor lichtgewicht constructies te worden.

Door de interactie tussen innovatieve materialen, digitale tools, en nieuwe productiemethoden en -processen wil BMWi nieuwe mogelijkheden voor de Duitse industrie en diens internationale concurrentievermogen creëren. De Duitse staatssecretaris van Economische Zaken, Elisabeth Winkelmeier-Becker, zegt hierover: “Lichtgewicht bouwen (…) stimuleert innovatie in veel industriële sectoren en is belangrijk voor het behalen van onze klimaat- en duurzaamheidsdoelstellingen. Bovenal zijn Leichtbau-technologieën van cruciaal belang voor de transformatie naar een duurzamere mobiliteitssector en voor de uitbreiding van hernieuwbare energieën.”

Continue reading

Drie grote waterstof onderzoeksprojecten in Duitsland krijgen 700 miljoen euro

Afgelopen woensdag 13 januari maakte het Duitse onderzoeksministerie BMBF bekend dat er 700 miljoen euro beschikbaar wordt gesteld voor 3 grote waterstofprojecten: H2Giga, TransHyDE en H2Mare. In de zomer van 2020 was al aangekondigd dat de Duitse overheid het al tientallen jaren bestaande waterstof onderzoeksprogramma, in het verleden vooral gericht op waterstof in de mobiliteit, flink uitbreidt met middelen uit het Corona-conjunctuurpakket.

De nu gestarte projecten zijn het resultaat van de in de zomer gestarte “ideeën competitie”. Uit de 32 ingediende projectideeën zijn drie overkoepelende projecten geformuleerd. Ieder project heeft een trekker uit de industrie. In totaal werken ruim 200 projectpartners uit de wetenschap en het bedrijfsleven de komende vier jaar samen aan het ontwikkelen van electrolysers, waterstoftransport en de offshore productie van waterstof. De precieze verdeling van de 700 miljoen over de drie projecten is nog niet vastgelegd.

H2Giga – H2Gigia richt zich op het optimaliseren van het productieproces van electrolysers en zo serieproductie starten. De 112 projectpartners, waaronder ThyssenKrupp, MAN en Sunfire willen door het onderzoeksproject stappen zetten in de kostenreductie en kwaliteit en zo hun leidende positie in de electrolyser markt versterken.

TransHyDE – Binnen TransHyDE onderzoeken 89 partners onder leiding van onder andere RWE de mogelijkheden voor waterstof transport op korte en lange afstand. Er wordt onder meer technologie ontwikkeld voor het geschikt maken van oude gasleidingen voor waterstof en onderzoek gedaan naar transportmedia zoals ammoniak en LOHC. Het project moet een bijdrage leveren aan de technische kennis die nodig is bij het opzetten van waterstof importketens.

H2Mare – Het project H2Mare spreekt waarschijnlijk het meest tot de verbeelding. Binnen dit project werken 33 partners zoals Siemens Energy, RWE en Salzgitter-Mannesmann aan het idee om waterstof offshore te produceren en zo in de toekomst de dure netaansluiting van offshore windinstallaties overbodig te maken. Binnen het project wordt ook het offshore omzetten van waterstof in methaan, methanol en ammoniak onderzocht met behulp van direct-air-capture van CO2 en stikstof. De eerste pilot wordt “Aquaventus” voor de Duitse kust bij het eiland Helgoland met aangepaste 14 MW-turbines van Siemens. In 2035 moet deze pilot zijn uitgebouwd tot in totaal 10 GW capaciteit, waarbij de waterstof door een 400 km lange buisleiding aan land wordt gebracht.

Meer informatie is te lezen op de website van BMBF: https://www.bmbf.de/de/bmbf-bringt-wasserstoff-leitprojekte-auf-den-weg-13530.html

Waterstof Roadmap voor Baden-Württemberg

Vlak voor de kerstvakantie heeft deelstaat Baden-Württemberg haar Waterstof-Roadmap gepubliceerd. De roadmap was het resultaat van een participatief proces, geleid door een Fraunhofer-consortium (Fraunhofers IAO, ISE en ISI).

In de eerste fase van het proces hebben actoren uit bedrijfsleven, wetenschap, NGO’s, publieke sector en maatschappij op een online forum input gegeven. In oktober vonden stakeholderworkshops over de thema’s (1) Productie en verdeling van waterstof, (2) Technologie en Innovatielocatie BW en (3) Industriebehoefte waterstof. Daarnaast hebben interviews met vakexperts en desk research (andere nationale en regionale waterstofstrategieën) plaatsgevonden. Dit proces heeft geleid tot een thematische structuur en handelingsaanbevelingen voor de roadmap.

Baden-Württemberg wil tot een leidende locatie voor waterstof- en brandstofceltechnologie wordt. Dit wil men gezamenlijk met de wetenschap, bedrijfsleven (nadrukkelijk ook start-ups) en maatschappij) bereiken. Men wil waterstof in de komende jaren niet alleen op het gebied van mobiliteit, maar ook in industrie (staalproductie, chemische industrie, raffinaderijen en proceswarmte) inzetten.

De regio heeft hiervoor een goed uitgangspositie: zo werken momenteel zo’n 80-90 bedrijven en 18-19 wetenschappelijke instellingen in BW aan waterstof- en brandstofcellentechnologie. Desondanks zal de deelstaat ook in de toekomst ook nog van energie-import afhankelijk zijn. Groene waterstof wordt uit landen met veel wind- en zonne-energie geïmporteerd: Chili, Australië, Saudi-Arabië, Noord-Afrika. Mede hierom wil de deelstaat graag energiepartnerschappen opbouwen. De opbouw van een Europees waterstofnetwerk en centrale overslaglocaties zijn volgens de roadmap noodzakelijk.

De hoofdlijnen uit de waterstof-roadmap zijn als volgt:

Voordelen van waterstof:

  • Reductie van CO2-uitstoot wereldwijd
  • Waterstof is in te zetten als energiedrager in sectoren stroomopwekking, industrie, verkeer en warmte
  • Grote mogelijkheden voor industrie- en technologielocatie BW
  • Behoud en uitbouw van arbeidsplaatsen
  • Uitbreiding van waterstof- en brandstofceltechnologie

Kansen voor BW:

  • Uitbreiding van waterstof- en brandstofceltechnologie op deelstaatniveau
  • BW is sterk in mobiliteitsindustrie en machinebouw
  • Sterk mkb- (“hidden champions”) en kennislandschap.

Handelingsvelden:

  • Duurzame waterstofverzorging zekerstellen
  • Verschillende opties voor het bereiken van de uitstootdoelen in verschillende sectoren technologie-onafhankelijk aangaan
  • Productieonderzoek en technologie bevorderen

Waterstofbehoefte:

  • De waterstofbehoefte zal in de komende jaren voornamelijk in de mobiliteit en raffinaderij liggen.
  • In de industrie momenteel jaarlijks ca. 1,8 TWh, toekomstig tot 7 TWh
  • In mobiliteitssector 1,7 TWh in 2030 en 12,9 TWh in 2050

Vervolgens worden 29 concrete maatregelen in de toepassingsgebieden waterstofproductie, -opslag, en verdeling, industrie, mobiliteit, gebouwen en stroomopwekking, als ook sector-overstijgende maatregelen. Dit zijn:

Sector- en technologieoverkoepelend:

  1. Randvoorwaarden voor solide business modellen creëren
  2. Internationale partnerschappen aangaan
  3. Modelregio’s bevorderen
  4. Uitbouw van gemeentelijk waterstof gebruik, Sektorkopplung
  5. Ondersteunen van inzet van waterstoftechnologie in mkb
  6. Testcentra inrichten (living labs)
  7. R&D in bedrijfsleven verder versterken
  8. Inzet van net-onafhankelijke lokale stroomverzorging, eventueel door subsidie (wordt nagegaan)
  9. Cluster verder uitbouwen, zoals bijv. e-mobil BW of Cluster Brennstoffzelle BW. Zo moet zichtbaarheid vergroot worden en een maatschappelijke dialoog ontstaan.
  10. Nauwe samenwerking met aangrenzende deelstaten, maar ook andere landen op Europees en globaal niveau
  11. Fundamenteel onderzoek bevorderen
  12. Opleiding uitbreiden, zodat in BW waterstofvakexperts worden opgeleid
  13. Oprichting van platform H2BW voor verdere begeleiding roadmap
  14. Europese of federale programma’s zoals IPCEI gebruiken

Waterstofproductie, -opslag, en verdeling:

  1. Ondersteunen van opbouw van een Europees waterstofgasnet
  2. Waterstoflogistiek via transportnet, scheepvaart, trein en wegen. Daarbij worden zowel globale leverketen tot lokale verdeling in ogenschouw genomen
  3. Ondersteuning van groene waterstofproductie
  4. Projecten voor waterstofopslag starten, evt. in modelregio’s
  5. Industrialiseren van elektrolyse
  6. Industrialiseren van productie van brandstofcellenstacks
  7. Ontwikkeling van brandstofcelsystemen
  8. Ontwikkeling van waterstoftanks (ook voor vloeibare waterstof)

Industrie en andere gebieden:

  1. Ondersteunen van transitie naar groene waterstof
  2. Beoordeling van procesvarianten in de industrie voor klimaatneutrale productie door middel van technisch-economische en ecologische levenscyclusanalyses

Mobiliteit:

  1. Uitbouw van waterstoftankstations voor voertuigen
  2. Opbouw van OV op waterstof
  3. Industrialiseren van brandstofcelproductie voor commerciële voertuigen

Gebouwen:

  1. Klimaatvriendelijke gebouwrenovatie en inzet van efficiëntietechnologie, waarbij waterstof een rol kan spelen.
  2. Ondersteuning van H2ready-technologieen

Voor het omzetten van de doelen uit de roadmap wordt het plattform H2BW opgericht, dat hiervoor voor de komende vier jaar ca. 3,5 miljoen euro zal krijgen. Het platform wordt onderdeel van het agentschap voor nieuwe mobiliteitsoplossingen, e-Mobil BW. Deze zal het omzetten van de gedefinieerde maatregelen begeleiden, PR-werk uitvoeren, ondernemers, gemeentes en kennisinstellingen adviseren en kennistransfer begeleiden.

Vanaf Q1-2021 zullen de eerste projecten worden uitgeschreven. Daarnaast wil men de dialoog binnen de quadruple helix in stand houden, samenwerkingsverbanden aangaan en overkoepelende programma’s zoals IPCEI gebruiken.

Bronnen:

CCU onderzoeksproject Carbon2Chem gaat tweede fase in

Binnen het door het Duitse Ministerie voor Onderzoek gefinancierde onderzoeksproject Carbon2Chem wordt sinds 2016 onderzocht hoe uit de uitstoot van de staalindustrie grondstoffen voor bijvoorbeeld brandstoffen, kunststoffen of kunstmest kunnen worden gewonnen. In oktober 2020 is de tweede fase van het project gestart waarin private partijen (100 miljoen euro) en de Duitse overheid (75 miljoen euro) vooral investeren in opschaling van Carbon Capture and Utilization (CCU) technologie. Zowel minister Karliczek als minister Altmaier benadrukken het belang van het project voor de verduurzaming en toekomstige concurrentiekracht van de Duitse staalindustrie (90 duizend werknemers en 10 procent van de Duitse industriële CO2-uitstoot).

Continue reading

Virtuele missie duurzaam ondernemen en innoveren naar Noordrijn-Westfalen

Is uw bedrijf/kennisinstelling actief in waterstof, mobiliteit of Smart Industry? Wilt u deze expertise in de deelstaat Noordrijn-Westfalen inzetten? Of wilt u meer weten over de recente ontwikkelingen op deze thema’s in de Duitse grensregio? Ga dan op 26 en 27 november virtueel op stap met Minister Kaag!

De economische missie is gericht op duurzaam ondernemen en innoveren. Sigrid Kaag, minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, neemt ook deel aan het programma.

U maakt kennis met de deelstaat Noordrijn-Westfalen, zonder een stap buiten de deur te hoeven zetten. Zo kunt u op een eenvoudige manier uw kennis en netwerk verbreden en nieuwe mogelijkheden ontdekken.

Duitsland is onze belangrijkste economische partner en biedt veel kansen en raakvlakken voor innovatieve en duurzame ondernemers.

Voor meer informatie, kansen in deze sectoren en aanmelding, kijk op:

https://www.rvo.nl/actueel/evenementen/virtuele-missie-duurzaam-ondernemen-en-innoveren-noordrijn-westfalen-duitsland

Duitse uitgaven aan energieonderzoek stijgen met 9%

In juni 2020 publiceerde de Duitse regering haar Bundesbericht Energieforschung 2019, een jaarlijkse voortgangsrapportage over het energieonderzoek in Duitsland. Uit het rapport blijkt dat de totale overheidsuitgaven aan energieonderzoek in 2019 ten opzichte van het jaar ervoor met 9% zijn gestegen tot €1,15 miljard.

Het rapport geeft een gedetailleerd overzicht van de overheidsuitgaven opgesplitst naar onderwerp en maakt zo inzichtelijk waar de prioriteiten liggen binnen het Duitse energiebeleid. Continue reading

Duitse waterstofstrategie: Investeringen in Waterstofeconomie van 7+2 miljard euro

Na maanden onderhandelen tussen de 5 betrokken ministeries heeft het Duitse kabinet de knoop doorgehakt en op 10 juni 2020 haar waterstofstrategie besloten. De strategie heeft als hoofddoel van waterstof een centraal element in de Duitse en Europese energietransitie te maken. Met behulp van 38 concrete maatregelen in de strategie wil de regering vooral de industrie en zwaar transport helpen te verduurzamen en daarnaast de Duitse industrie een koppositie als exporteur van waterstoftechnologie geven. Het lange uitstel van de definitieve besluitvorming heeft als voordeel dat er nu via het net vastgestelde Corona-conjunctuurpakket in een ruime financiering van €9 miljard voor de 38 maatregelen in de strategie is voorzien.

Continue reading

Duits conjunctuurpaket – Mit Wumms aus der Krise

Een week nadat de Commissie een Europees herstelprogramma presenteerde, bereikte de Duitse regering een akkoord over een Duits stimuleringspakket ter hoogte van in totaal €130 miljard.

Het pakket bevat o.a. lastenverlichting voor burgers en bedrijven door een tijdelijke BTW-verlaging van 19% naar 16%, respectievelijk 7% naar 5%, een programma voor een overbruggingsfinanciering voor MKB’ers en fiscale verruimingen om het ondernemersklimaat te verbeteren. Inhoudelijk ligt het akkoord sterk in het verlengde van de voorstellen van de Europese Commissie met inzet op klimaatmaatregelen, digitalisering en innovatie.

Continue reading

Studie naar stationaire batterij-opslag in Duitsland

In de transitie naar een duurzaam energiesysteem zijn stationaire batterijopslagsystemen (BSS) de snelst groeiende markt wereldwijd. Duitsland is, met een omzet van €1,9 miljard in 2018, een van de pioniersmarkten op dit terrein, met een sterk ontwikkelde markt voor thuisopslagsystemen (HSS) en grootschalige opslagsystemen (LSS) en een opkomende markt industriële opslagsystemen (ISS). De RWTH Aachen en het Forschungszentrum Jülich hebben door meerjarig wetenschappelijk onderzoek een database opgesteld die het aantal en de capaciteit van Duitse HSS, LSS en ISS in kaart brengt. Hiervoor hebben zij onder andere subsidieaanvragen geraadpleegd en direct contact met projectplanners onderhouden.

Continue reading

Duitse blockchain strategie gelanceerd

De Duitse federale regering heeft deze week haar blockchain strategie gelanceerd. Hiermee stelt de regering randvoorwaarden voor innovaties op het gebied van blockchain. De strategie is ontwikkeld door de Duitse ministeries van Economische Zaken (BMWi) en Financiën (BMF), in samenwerking met de andere departementen.

Continue reading