Duitse apps in de strijd tegen corona

In deze blog stellen we de twee belangrijkste Corona-apps die in Duitsland worden gebruikt of zijn ontwikkeld en waarbij publieke partijen (Bundesministerium für Gesundheit, Robert Koch Institut (het ‘Duitse RIVM’)) betrokken zijn. Dit zijn:

(A) de ‘Corona-Datenspende’ app, die zich richt op het geautomatiseerd inventariseren en aggregeren van Corona-gerelateerde symptomen m.b.v. smartwatches en fitnesstrackers

(B) de ‘Tracing’ app, die momenteel in de laatste fase van ontwikkeling zit en door het RKI wordt getest.

Naast deze apps zijn er nog enkele andere voorbeelden, maar deze zijn kleinschaliger en zonder actieve betrokkenheid van federale overheid of voor de Corona-bestrijding verantwoordelijke instanties.

(A) De Corona-Datenspende app

Gelanceerd op 7 april 2020: https://corona-datenspende.de

Het Robert-Koch-Institut (de Duitse RIVM) heeft op 7 april een corona-gegevensdonatie-app geïntroduceerd, die met fitnessarmbanden en smartwatches te verbinden is. Momenteel worden alle smartwatches en fitness-trackers van Google, Apple, Fitbit, Garmin, Polar en Whitings/Nokia ondersteund. De app is ontworpen om de verspreiding van bepaalde symptomen te registreren. Vitale gegevens zoals (veranderende) slaapactiviteit, hartslag en lichaamstemperatuur worden via de smartwatch/fitnesstracker in de app opgeslagen: deze synchroniseert zichzelf automatisch met de specifieke apps voor de smartwatch/fitnesstracker die de gebruiker reeds heeft geïnstalleerd. Algoritmes kunnen op grond van deze gegevens symptomen herkennen, die met een coronavirusinfectie in verbinding gebracht worden. Andere gegevens, te weten geslacht, leeftijd (in stappen van 5 jaar), gewicht (in stappen van 5 kg), lengte (in stappen van 5 cm) en postcode moet de gebruiker zelf invoeren. Anonimiteit is gegarandeerd: naam- en adresgegevens worden niet opgevraagd. De app maakt gebruik van een digitaal pseudoniem (individuele gebruikers-ID), daarnaast hebben in Duitsland veel meer huishoudens dezelfde postcode als in Nederland, waardoor ook op basis daarvan niet kan worden afgeleid om wie het gaat. Deze gegevens worden wetenschappelijk verwerkt binnen het RKI. In combinatie met andere gegevens, bijvoorbeeld uit PCR-tests, stelt dit de onderzoekers in staat om conclusies te trekken over de geografische verspreiding van Covid-19. De resultaten worden geografisch geordend en geven het RKI met een resolutie op postcode-niveau geografische informatie over de verspreiding van het virus, ook onafhankelijk van PCR-tests. Deze informatie is belangrijk om in een situatie met minder stringente restricties waar nodig toch – geografisch gedifferentieerd – maatregelen te kunnen nemen.

Op 14 april hadden 300.000 mensen de app gedownload. De app is daarmee de afgelopen week de meest gedownloade gezondheid-app in Apple’s Duitse app-store.

Een kaart van de verspreiding van de symptomen zal in de toekomst online worden gepubliceerd en regelmatig worden bijgewerkt.

Op grond van eerder verricht wetenschappelijk onderzoek in de VS met 100.000 proefpersonen is bewezen dat dergelijke apps op grond van data uit smartwatches/fitnesstrackers het verloop van een griepgolf zeer nauwkeurig kunnen volgen.

(B) Tracing app (‘Corona-Warn-App’)

Het RKI werkt in samenwerking met tevens aan een app die gebaseerd is op het Pan European Privacy Protecting Proximity Tracing, PEPP-PT. In het besluitmemo van het ‘ Corona-Kabinett’ (overleg tussen de Bundesregierung en de minister-presidenten van de 16 deelstaten) van 15 april heeft de bondsregering zich vóór de inzet van de tracing app op vrijwillige basis uitgesproken.

De app wordt momenteel uitgebreid getest in verschillende real-life scenario’s door o.a. het Duitse leger. Gesundheitsminister Jens Spahn gaf deze week nog aan dat de app aan alle eisen m.b.t. data-zekerheid, privacy en epidemiologische eisen moet voldoen. Hieraan wordt met hoogdruk gewerkt, zodat de app zo snel mogelijk uitgerold kan worden.

PEPP-PT (zie www.pepp-pt.org) is een non-profitorganisatie bestaande uit bijna 130 wetenschappers en technici uit 8 Europese landen, die standaardtechnologieën als bouwstenen aanbiedt om contacten conform de Europese waarden en privacyregels te tracken. Duitsland is stevig vertegenwoordigd. Naast enkele Fraunhofer Instituten (w.o. Fraunhofer Heinrich Hertz Institut (HHI) für Nachrichtentechnik in Berlijn), zijn o.a. het CISPA instituut voor cybersecurity, de TU München, het Robert Koch Instituut (de ‘Duitse RIVM’), Vodafone en verschillende start-ups vanaf het begin betrokken. Het team bestaat verder uit ingenieurs, programmeurs, epidemiologen en psychologen uit Oostenrijk, België, Denemarken, Frankrijk, Italië, Spanje en Zwitserland (o.a. ETH Zürich). Een van de leidende onderzoekers (Chris Boos) is eveneens lid van de Digitalrat, het adviesorgaan voor de Duitse Bundesregierung op het gebied van digitalisering.

PEPP-PT is op basis van de volgende uitgangspunten ontwikkeld:

(1) een zo betrouwbaar mogelijke meting (o.g.v. technische verschillen tussen bluetooth-modules en antennes van diverse merken telefoons geen sinecure). O.g.v. de testen en modelleringen is men inmiddels uitstekend in staat om a.d.h.v. de metingen na te gaan of personen in direct contact met elkaar hebben gestaan, of dat er bijv. een glazen wand dan wel een muur tussen beide personen heeft gestaan. Hierdoor kan het aantal ‘vals positieve’ contacten worden geminimaliseerd.

(2) een optimale bescherming van de privacy (zie ook onder); in de context van PEPP-PT zijn verschillende niveaus van (de)centralisatie van opslag van gegevens mogelijk. Het is aan individuele landen om hier een keuze in te maken.

(3) interoperabiliteit / compatibiliteit van de tracing app met andere op basis van PEPP-PT gebaseerde apps. Op deze manier is er sprake van een soort ‘roaming’ tussen de tracing apps, waardoor men in staat is om infectieketens ook over (nationale) grenzen heen te volgen. Dit zal naar verwachting een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan het herstel van het internationaal economisch verkeer.

Net als de Corona-Datenspende-App gaat ook de Corona-Warn-App uit van anonieme/pseudonieme en vrijwillige deelname. Na installatie genereert de app een willekeurig identificatienummer dat niet te herleiden is tot de individuele gebruiker en die met regelmatige tussenpozen verandert. Via Bluetooth Low Energy kunnen telefoons die zich in de buurt (max. 2 meter) bevinden worden gelokaliseerd, de appgebruikers krijgen een melding en kunnen het identificatienummer van de contacten lokaal en versleuteld opslaan. Zodra een gebruiker positief op SARS-CoV-2 is getest, geeft hij dit door aan de app. Afhankelijk van de mate waarin voor een centrale dan wel decentrale oplossing is gekozen, verstuurt een centrale en beveiligde server c.q. de individuele telefoon van de gebruiker automatisch een geanonimiseerde aanbeveling naar alle ID’s die in de afgelopen twee weken als contact in de smartphone van de besmette persoon zijn opgeslagen. Deze mensen zouden dan gevraagd worden om zich te laten testen en in quarantaine te blijven tot er een diagnose is gesteld.

PEPP-PT levert geen kant-en-klare app, maar een raamwerk van software dat uit drie delen bestaat: een front-end die in andere apps kan worden geïntegreerd, een backend die de gegevens van de apps verzamelt en verspreidt, en een beveiligde verbinding voor de autoriteiten. Dit maakt het mogelijk om de technologie te integreren in apps die gebruikers al op hun smartphone hebben staan.

bron afbeelding: Spiegel.de

Comments Off on Duitse apps in de strijd tegen corona

Filed under Corona, Digitisation, Duitsland

Comments are closed.