Duitse ruimtevaartsector stijgt naar de top van Europa

Inleiding
Voor de Duitse overheid is ruimtevaart een sleuteltechnologie. Er zijn in deze sector naar schatting 7500 mensen werkzaam, met een totale omzet van circa 2,3 miljard euro. Traditioneel is Duitsland wat betreft ruimtevaart na Frankrijk de nummer twee in Europa, maar door stijgende Duitse investeringen is dit beeld aan het verschuiven.

Sleutelspelers en netwerken
De belangrijkste netwerken met betrekking tot ruimtevaart zijn de branchevereniging BDLI in Berlijn en BavAIRria. De belangrijkste kennisinstelling is het Deutsches Zentrum für Luft- und Raumfahrt (DLR), met vestigingen op het gebied van ruimtevaart onder andere in Bremen, Oberpfaffenhofen en Lampoldshausen. Ook wordt er ruimtevaartonderzoek gedaan door de Universität der Bundeswehr München, Forschungsflughafen Braunschweig, de instituten van het Max-Planck-Gesellschaft, het Fraunhofer-Gesellschaft en het Helmholts-Zentrum.

Wat betreft ruimtevaart zijn voornamelijk de deelstaten Beieren en Baden-Württemberg en de regio Bremen belangrijk. Het Bremer Luft- und Raumfahrt-Forschungsprogramm 2020 (LuRaFo FHB 2020) is een programma dat bedrijven en onderzoeksinstellingen ondersteunt met de ontwikkeling van producten, processen en diensten in de lucht- en ruimtevaartsector. Het Institut für Raumfahrtsysteme in Bremen ontwikkelt en analyseert toekomstige ruimtevaartuigen en ruimtevaartmissies.
Grote en belangrijke bedrijven in de Duitse ruimtevaartsector zijn Airbus Defence and Space, OHB System AG, TESAT, MT Aerospace en Jena-Optronik. Laatstgenoemde fabriceert AOCS (Attitude and Orbit Control Systems), waarbij Rendezvous and Docking-sensoren de besturing van onbemande ruimtevaartuigen ondersteunen.

Ook een aantal Europese instellingen voor de ruimtevaartsector zijn gevestigd in Duitsland. De Europese Organisatie voor de Exploitatie van Meteorologische Satellieten (EUMETSAT) en het Europese Centrum voor Ruimteoperaties (ESOC) van de ESA zijn in Darmstadt gevestigd, terwijl het Europese Astronautencentrum (EAC) is gevestigd in Keulen.

 
Rol van de overheid
Ruimtevaartonderzoek door DLR
Het DLR heeft in opdracht van de regering het Duitse ruimtevaartprogramma opgesteld. Het BMWi (Ministerie van Economische Zaken en Energie) heeft voor het DLR in 2017 bij wijze van basisfinanciering circa 1,46 miljard euro ter beschikking gesteld. Hiervan is ongeveer 276 miljoen euro voor het National Space Program. De fondsen voor de ESA bedragen in 2017 circa 755 miljoen euro. De BMWi bevordert op deze manier de ontwikkeling van de ruimtevaarttechnologie en draagt bij aan de instandhouding van een concurrerende Europese en Duitse ruimtevaartindustrie.

Europese programma’s
Duitsland participeert in alle toekomstige programma’s van de ESA. Belangrijke Europese projecten
die de Duitse overheid steunt zijn het meteorologisch satellietsysteem EUMETSAT, het aardobservatiesysteem Copernicus en het satellietprogramma Galileo. Galileo is Europa’s eigen navigatiesatellietsysteem dat wordt gebouwd in samenwerking met de ESA. Alle satellieten voor dit systeem zijn gebouwd door Astrium Deutschland (nu Airbus Defence and Space) en OHB System AG. Ook neemt Duitsland verantwoordelijkheid voor projecten in het International Space Station. De verkenning van het zonnestelsel heeft voor Duitsland een hoge prioriteit. Zo neemt Duitsland deel aan de ExoMars-missie, waarvan de sonde die op zoek gaat naar sporen van leven op Mars in Duitsland is ontwikkeld.

Het nationale ruimtevaartprogramma
In tegenstelling tot de luchtvaartsector, waar de markt sterk geprivatiseerd is, is voor de ruimtevaart het nationale beleid en het beschikbaar gestelde budget bepalend. Een beweging die op het moment in de VS plaatsvindt is de opkomst van commerciële ruimtevaartstartups, ook wel NewSpace genoemd. Om in Duitsland de opkomst van NewSpace te bevorderen is het van belang dat publiekprivate partnerschappen worden ondersteund en is er een breder netwerk van ondernemingen in verschillende sectoren nodig. Een belangrijk doel van het BMWi hierbij betreft de uitwisseling van kennis en technologie tussen sectoren om zo synergieën, bijvoorbeeld tussen robotica en kunstmatige intelligentie, te versterken en innovatie te versnellen. Door aardobservatie en ontwikkelingen in de ICT-sector kunnen big data en cloud computing worden vrijgegeven voor nieuwe toepassingen en kunnen er nieuwe markten ontstaan. Daarnaast liggen er kansen voor NewSpace bij geo-informatie, breedbandcommunicatie en -navigatie, terreinen die doorslaggevend zijn voor de ontwikkeling van intelligente transportsystemen en zelfrijdende auto’s.

 
Actualiteit
Van 24 tot en met 26 oktober 2017 vindt in Bremen de Space Tech Expo Europe plaats, de grootste beurs in Europa op het gebied van ruimtevaarttechniek. Op dit forum worden ontwikkelingen in satellieten, draagraketten en ruimtevaarttechnologieën gepresenteerd door zowel het bedrijfsleven als overheden en defensie. Van 1 tot en met 5 oktober 2018 vindt het International Aeronautical Congress (IAC) plaats in Bremen, een van de grootste congressen op het gebied van ruimtevaart wereldwijd.

 

Kansen voor Nederland
Om innovatie te versnellen is het voor ruimtevaartbedrijven in de private sector belangrijk om op zoek te gaan naar partnerschappen met Duitse of Europese marktleiders in industriële software. Er liggen kansen voor Nederlandse organisaties, niet alleen in de ruimtevaartsector maar ook in andere sectoren, om samenwerkingen aan te gaan met Duitse organisaties. Er zijn al Nederlandse bedrijven actief in Duitsland; zo levert Dutch Space zonnepanelen en levert Bradford zonnesensoren aan OHB System AG.

 

Leoni Vogelsang, 17 mei 2017

Comments Off on Duitse ruimtevaartsector stijgt naar de top van Europa

Filed under Uncategorized

Comments are closed.