Duitsland – Big Data in de Life Sciences

Binnen de Duitse gezondheidszorg ontstaan steeds meer data. Als de branche het voor elkaar krijgt deze data effectief te verwerken, ontstaan nieuwe mogelijkheden voor onderzoekers en medische instellingen. Om Duitse instellingen te ondersteunen deze stap van “big data” naar “smart data” te zetten, financiert de overheid onderzoeksprojecten en een viertal grote demonstratieprojecten.

De toenemende digitalisering en het uitwisselen van gegevens zorgen voor een groei van de hoeveelheid opgeslagen data binnen de Duitse gezondheidszorg. Vooral imaging-technieken en de integratie van digitale meet- en regeltechniek met communicatietechnologie, zorgen in de gezondheidszorg voor een “data-explosie”. Ook in het medisch onderzoek ontstaan dagelijks grote hoeveelheden data. Grote vooruitgang bij de ontwikkelingen van sensoren, meetapparatuur en imaging-technieken veroorzaken een snelle toename van de hoeveelheid geproduceerde gegevens. Bij enkele categorieën experimenten worden in korte tijd duizenden Terabytes aan data geproduceerd, meer dan kan worden opgeslagen. Bovendien duurt het verwerken van al die gegevens in bepaalde gevallen langer dan het verzamelen van de gegevens, bijvoorbeeld bij 3D-beeldverwerking. Daardoor ontstaan bottlenecks en kan veel waardevolle data niet worden geanalyseerd. Dergelijke gegevens uit de gezondheidszorg en het medisch onderzoek zijn divers van aard en worden op verschillende plaatsen en manieren verworven. Dit zijn typische kenmerken van “big data”.

Het genereren van gegevens is relatief eenvoudig, het verwerken van een dergelijke grote hoeveelheid heterogeen samengestelde verzameling gegevens vergt slimme oplossingen en nieuwe technologie. De belangrijkste technologievraag is hoe uit een verzameling big data doelgericht kennis kan worden verworven. Dit is de stap van big data naar “smart data”. Daarvoor zijn goede tools en een duidelijke strategie nodig. Effectief gebruikt, bieden smart data een kans voor kwaliteitsverbetering van de gezondheidszorg, nieuwe diensten en kunnen ook een algemene kostenbesparing opleveren. Met name voor cloud-diensten, rekencentra en ook voor spraakherkenning en datamanagementsystemen worden door de branchevereniging voor gezondheidsinformatietechnologie, de Bundesverband Gesundheits-IT, hoge groeipercentages verwacht.

Duitse digitale agenda & big data pilots
In de Duitse regering heeft in augustus 2014 een overkoepelende strategie voor digitale vraagstukken gepresenteerd; de “digitale agenda”. In deze strategie is het economisch potentieel van smart data één van de aandachtspunten. Het Duitse onderzoeksministerie (BMBF) financiert daarom onder andere twee initiatieven in Berlijn en Dresden met in totaal 10 miljoen euro. Buiten deze twee centra om financiert BMBF nog projecten met 20 miljoen euro, onder andere om toepassingen in de gezondheidszorg te onderzoeken.
Enkele projecten zijn:

  • Berlin Big Data Centre
    De Technische Universität Berlin coördineert dit project. Verder zijn onder andere het Konrad-Zuse-Zentrum für Informationstechnik (ZIB) en het Deutsches Forschungszentrum für Künstliche Intelligenz (DFKI) betrokken. Speerpunten zijn materiaalonderzoek, geneeskunde en informatieplatforms. Start: oktober 2014. Meer informatie: www.tu-berlin.de/?id=145506
  • Competence Center for Scalable Data Services and Solutions Dresden/Leipzig
    Het tweede grote BMBF-project richt zich op een breed scala aan toepassingen, waaronder life sciences. De TU Dresden coördineert het project, onderzoekspartners zijn een groot aantal regionale kennisinstellingen en enkele bedrijven. Ook dit project start in oktober 2014. Meer informatie: www.scads.de
  • Smart Data Innovation Lab
    Het „Smart Data Innovation Lab“ is een initiatief van het instituut KIT in Karlsruhe en is gestart in januari 2014. Het project is een resultaat van een van de werkgroepen van de jaarlijkse IT top van de Duitse bondskanselier, de “IT-Gipfel”. Naast het KIT, dat haar kennis en infrastructuur beschikbaar stelt, zijn ook onder andere grote bedrijven als Bayer, Bosch, Microsoft, SAP en Siemens bij het project betrokken. De betrokken wetenschappers krijgen binnen gesloten projecten toegang tot gegevens van de industriële partners. De gegevens blijven vertrouwelijk, de ontwikkelde analysemethodes zijn voor alle projectpartners vrij beschikbaar. Het Smart Data Innovation Lab voert projecten uit binnen de onderwerpen Industrie 4.0, Energie, Smart Cities, en de Life Sciences. Onderzoekers in het onderdeel Geneeskunde richten zich op de betekenis van data voor “personalized medicine”, bijvoorbeeld in de verpleging, IT gestuurde medische technologie of bij de begeleiding van patiënten via internet. Meer informatie: www.sdil.de
  • Large Scale Data Management and Analysis
    De onderzoeksorganisatie Helmholtz is in Duitsland verantwoordelijk voor grootschalige onderzoeksprojecten met maatschappelijke relevantie, big science. Omdat bij dergelijke projecten vaak grote hoeveelheden data ontstaan heeft Helmholtz het project “Large Scale Data Management and Analysis” opgezet. Trekkers van het project zijn vooral de grote onderzoekscentra met bijvoorbeeld deeltjesversnellers voor materiaalonderzoekers, maar ook voor het speerpunt “gezondheid” zijn data van belang. Het “Data Life Cycle Lab Health” ondersteunt in het kader van het Human Brain project bijvoorbeeld onderzoekers van het INM instituut (Jülich) die een model ontwikkelen van het menselijk brein gebaseerd op state-of-the-art imaging technieken.
    Los van LSDMA voert Helmholtz (het Helmholtz Zentrum München) ook het Duitse nationale epidemiologisch cohort onderzoek uit. Meer informatie: www.helmholtz-lsdma.de en www.helmholtz.de

 

29 oktober 2014

Joop Gilijamse

Innovatie Adviseur
Ambassade Berlijn

Comments Off on Duitsland – Big Data in de Life Sciences

Filed under Duitsland, High Tech, Innovatie algemeen

Comments are closed.