EFI – rapport 2016: magere R&D – uitgaven Duits MKB maakt invoering fiscale instrumenten wenselijk

Ieder jaar brengt de onafhankelijke Expertenkommission Forschung und Innovation (EFI) een advies uit over het “onderzoek, innovatie en technologische prestatievermogen” in Duitsland. Het Duitse kabinet is wettelijk verplicht om het rapport te reageren. Enkele opvallende conclusies van het EFI:

  • EFI adviseert in internationaal verband alle vormen van “Innovatie- en Patenboxen” af te schaffen. Er is volgens EFI nauwelijks empirisch bewijs dat fiscale voordelen voor patent-opbrengsten leiden tot meer nationale R&D.
  • Zowel R&D – uitgaven van het MKB, alsook overheidsondersteuning ervan, steken in Duitsland mager af tegen het omringende buitenland, waaronder Nederland. Daarom pleit EFI wederom voor invoering fiscale R&D – instrumenten, vooral voor het MKB in Duitsland.
  • Het proces van specialisatie op basis van kwaliteit van universiteiten, moet met de opvolging van het Exzellenzinitiative verder worden doorgevoerd.
  • Duitsland is wereldwijd sterk in de industriële robotica, maar minder succesvol in robotica voor de dienstensector (zorg, logistiek, landbouw, defensie, reiniging enz), terwijl daar het meeste groeiperspectief zit. EFI beveelt een Duitse robotica-strategie aan.
  • EFI is kritisch op de digitale strategie van Duitsland en acht Industrie 4.0 bijvoorbeeld te industriespecifiek. Een “integrale strategie” moet veel aandacht schenken aan start-ups en snelle groeiers.
  • Duitsland ligt duidelijk achter qua e – government op de VS, Zuid-Korea, Finland, en Estland. EFI pleit voor doorzettingsmacht van het Bundeskanzleramt.

Toelichting

Het EFI – rapport bevat veel internationaal vergelijkend cijfermateriaal, waarbij de vergelijking met Nederland in de hoofdstukken over fiscale instrumenten expliciet aan de orde komt. Het EFI gaat uitvoering in op innovatie in het Duitse MKB:

  • De innovatie – intensiteit (R&D + overige innovatieuitgaven / omzet) van het Duitse MKB (10 – 249 werknemers) is in de periode 2006 – 2014 gedaald van 1,7% naar 1,2%, ofschoon de R&D – intensiteit (R&D – uitgaven / omzet) constant op 0,6% is gebleven.
  • Ook in internationaal opzicht scoort het Duitse MKB duidelijk slechter dan het omringende buitenland, inclusief Nederland. Alleen voor het industriële MKB scoort Duitsland beter dan bijvoorbeeld het VK en Italië (maar niet Nederland!).
  • Het EFI heeft de dalende innovatie-intensiteit van het Duitse MKB nader onderzocht. Een deel van het innovatie-intensieve MKB viel door groei buiten de MKB – definitie. Tegelijkertijd zijn nieuwe MKB’ers niet alleen minder innovatie-intensief, maar zijn er überhaupt minder MKB’ers gekomen. Dit laatste wijt het EFI aan de magere start up – activiteit in Duitsland sinds 2004, hetgeen voor een deel een demografische achtergrond heeft (een verouderende bevolking neemt minder risico).
  • Qua innovatie – output is het beeld voor Duitsland iets beter. Duitsland ligt qua patentaanmeldingen door het MKB net voor Nederland, terwijl het percentage MKB’ers met product- en procesinnovaties met 42% het hoogste is van alle onderzochte landen (Nederland met 41% op plaats twee!).
  • Maar als naar het deel van de omzet dat met produktinnovatie wordt behaald wordt gekeken, , valt het Duitse MKB weer in de middenmoot. Het EFI wijt dit aan de economische structuur van Duitsland, met een relatief grote industrie en een relatief kleine kennisintensieve dienstensector. Innovatiecycli in de autoindustrie duren beduidend langer dan de innovatiecycli in de ICT en dienstensector.
  • Als top 3 knelpunten om te innoveren noemen Duitse MKB’ers de hoge innovatiekosten, het hoge risico en de schaarste aan vakmensen.
  • Het EFI gaat daarom uitvoerig in op de gevolgen van de internationaal afwijkende publieke R&D – stimulering in Duitsland. Terwijl de Duitse overheid in 2012 en 2013 gemiddeld 0,25% van het BBP voor directe R&D – stimulering beschikbaar stelt (meer dan Nederland!), kennen alleen Duitsland en Zweden geen fiscale R&D – instrumenten. Daarmee staan deze twee landen op de laagste plaats qua totale publieke ondersteuning van R&D – uitgaven in het MKB, zowel als aandeel van het BBP (Nederland bovenaan met circa 1,75% BBP) en als percentage van de totale R&D – uitgaven van het MKB (Nederland plek twee 38%, Duitsland 14%). Uit het cijfermateriaal blijkt dat meer dan de helft van de R&D – uitgaven van het Franse MKB door de overheid wordt gefinancierd.
  • Het EFI pleit tegen het licht van de magere R&D – uitgaven in het MKB dringend voor invoering van fiscale R&D –instrumenten in Duitsland. Door een focus op het MKB kunnen de budgettaire gevolgen daarvan volgens het EFI worden beperkt. Fiscale R&D – instrumenten zijn volgens het EFI goed planbaar, voor een brede groep MKB’ers benutbaar, bieden juridische zekerheid en kunnen zo directe R&D – stimulansen aanvullen.

Liefhebbers kunnen het rapport inzien via de volgende link, waarbij er doorgaans ook een Engelse vertaling beschikbaar komt:

http://www.e-fi.de/fileadmin/Gutachten_2016/EFI_Gutachten_2016.pdf

 

Eelco van der Eijk

Innovatieraad Berlijn

Eelco-vander.Eijk@minbuza.nl

Comments Off on EFI – rapport 2016: magere R&D – uitgaven Duits MKB maakt invoering fiscale instrumenten wenselijk

Filed under Duitsland, Economy, High Tech, Innovatie algemeen

Comments are closed.