Missie rond het wetenschapsbeleid in Duitsland

DSC02988

De delegatie op de Rolandufer voor de Nederlandse ambassade

Op 4 en 5 maart bezocht een missie onder leiding van minister Bussemaker en staatssecretaris Dekker Berlijn om het Duitse wetenschapsbeleid te onderzoeken. Aanleiding vormt de Visie op het wetenschapsbeleid die het kabinet voor de zomer zal uitbrengen en een reactie zal bevatten op het lopende Interdepartementaal BeleidsOnderzoek (IBO) Wetenschap en Onderzoek.

Tijdens een bezoek aan het BundesMinisterium für Bildung und Forschung (BMBF) en gesprekken met dr. Wolfgang Marquardt en Prof. Dr. Peter Strohschneider kreeg de delegatie een overzicht van de verschillende instrumenten van het Duitse wetenschapsbeleid. Daarin kwam naar voren dat de federale structuur van de Bondsrepubliek bijzondere gevolgen heeft. Omdat basisfinanciering van universiteiten door de Bond op gespannen voet staat met het grondwettelijke primaat van de deelstaten op het gebied van (universitair)onderwijs, leidt de Bond financiering vooral naar de zgn. buitenuniversitaire onderzoeksinstituten. Dit heeft weliswaar geleid tot excellent onderzoek, maar ook tot ondergefinancierde universiteiten. Het Hochschulpakt vormde een investeringsimpuls om de grootste nood bij universiteiten te lenigen, terwijl het Excellenzinitiative beoogt profilering en differentiatie – op basis van prestaties – te stimuleren. Tijdens een gesprek met minister Wanka (BMBF) werd afgesproken de samenwerking tussen het ministerie van OCW en de Deutscher Akademischer Austausch Dienst (DAAD) om Nederlandse studenten te stimuleren een periode in Duitsland te studeren voort te zetten.

In gesprekken in de ambassade met onder meer Prof. Andreas Barner (President van het Stifterverband für die Deutsche Wissenschaft) en Frank Treppe (Fraunhofer-Gesellschaft) kwam de rol van het bedrijfsleven aan bod. Het Duitse bedrijfsleven stelt jaarlijks 30 mln euro via het Stifterband beschikbaar voor professoraten en fundamenteel onderzoek, vanuit de overtuiging dat wetenschap en kennis op de lange termijn een voorwaarde vormen voor de welvaart van Duitsland. Bij de themakeuze voor fundamentele wetenschap blijft de wetenschap leidend, omdat bedrijven niet op voorhand kunnen voorzien waar de grote doorbraken zich zullen voordoen. Dat geldt niet voor de toegepaste wetenschap, die in Duitsland vooral bij het Fraunhofer-Gesellschaft is belegd. Circa 66 Fraunhoferinstituten ontvangen circa 30% basisfinanciering van de Bond en ontvangen de rest van hun budget uit programmafinanciering en opdrachten van bedrijven. Fraunhoferinstituten onderhouden intensieve contacten met zowel bedrijven als wetenschappelijke partners.

Tijdens een bezoek aan het Wissenschaftszentrum Berlin kwamen de gamma-wetenschappen aan bod. Veel onderzoekers binnen de buitenuniversitaire onderzoeksinstituten kiezen voor duobanen op universiteiten, omdat universitair onderzoek door de krappe financiering van universiteiten een grote uitdaging vormt. Prof. Dr. Jutta Allmendinger pleitte om deze reden voor een betere balans in de financiering van universiteiten en buitenuniversitaire onderzoeksinstituten. Prof. Dr. Hüttl ging nader in op de rol van de Acatech – de Deutsche Akademie der Technikwissenschaften – in de Innovationsdialog tussen de overheid, het bedrijfsleven en  de wetenschap. Binnenkort zal de Acatech een advies aan de regering uitbrengen over de Energiewende. Tijdens korte bezoeken aan het Frits Haber Institut der Max-Planck Gesellschaft en de Freie Universität werd de delegatie ingelicht over de merites van het Excellenzintitative voor een universiteit en vonden gedachtenwisselingen plaats met onderzoekers en stafmedewerkers.

Al met al leverde de missie voor de deelnemers – op basis van genuanceerd beeld van het Duitse wetenschapsbeleid – veel inspiratie op voor nieuwe keuzes voor Nederland. Het Duitsland-instituut – dat samen met de DAAD de missie heeft voorbereid – zal samen met het Ministerie van OCW een uitgebreider verslag uitwerken. Dit verslag zal worden betrokken bij de Visie op het wetenschapsbeleid.

 

Eelco van der Eijk
Eelco-vander.Eijk@minbuza.nl

Leave a Comment

Filed under Duitsland, Innovatie algemeen, Nederland

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *