Overzicht kennis- en innovatiebeleid Zwitserland

Het welvarende Zwitserland blijft in verschillende opzichten één van de meest innovatieve landen ter wereld. Natuurlijk kunnen we haar rijkdom niet alleen aan haar kennispositie toeschrijven: qua arbeidsmarktflexibiliteit en kwaliteit van de infrastructuur scoort Zwitserland bijvoorbeeld hoger dan Nederland (Bron: IMD resp. WEF) Desalniettemin beschikt Zwitserland met hoofdkwartieren van grote multinationale ondernemingen, twee top-universiteiten en talrijke hightech-bedrijven over een zeer hoogwaardige en internationaal georiënteerde kennisinfrastructuur. Nu de nieuwe immigratieregels na het Masseneinwanderunginitiative aan de EU – regels voldoen, doet Zwitserland weer volwaardig met het Horizon 2020 –programma mee.

 

ul>

  • Het welvarende Zwitserland blijft in verschillende opzichten één van de meest innovatieve landen ter wereld. Natuurlijk kunnen we haar rijkdom niet alleen aan haar kennispositie toeschrijven: qua arbeidsmarktflexibiliteit en kwaliteit van de infrastructuur scoort Zwitserland bijvoorbeeld hoger dan Nederland (Bron: IMD resp. WEF), terwijl de belastingdruk op bedrijven significant lager ligt (Bron: Wereldbank). Ook de historisch afgedwongen export-oriëntatie op Europese kernmarkten en institutionele bijzonderheden (bankgeheim, neutraliteit) vormen verklaringen voor het Zwitserse succes. Desalniettemin beschikt Zwitserland met hoofdkwartieren van grote multinationale ondernemingen, twee top-universiteiten en talrijke hightech-bedrijven over een zeer hoogwaardige en internationaal georiënteerde kennisinfrastructuur. Met deze kennispositie kan Zwitserland blijven inzetten op een hoogwaardig produktieportfolio, waarmee het zelfs na de revaluatie van de Zwitserse Franc nog concurrerend hoopt te blijven.
  • Zwitserland heeft een R&D – quote van 2,9 % BBP (2012), significant hoger dan Nederland (2012: 1,9 %). Bijna 70% van deze R&D wordt door het bedrijfsleven uitgevoerd (NL: 56,6%). Daarvan kwam in 2012 maar liefst 45% voor rekening van de farmaceutische industrie. Zwitserland profiteert enorm van de R&D – uitgaven van enkele grote multinationale ondernemingen, zoals Novartis, Roche en Actelion (Pharma), Nestlé (Voeding), ABB (Energie / Automatisering) en Syngenta (Agrochemie). De dominantie van deze grote ondernemingen zorgt er ook voor dat Zwitserland in 2013 per hoofd van de bevolking na Japan het hoogste aantal patenten heeft (bron: OESO).
  • Met een federale structuur, marktgedreven economie en democratische cultuur, heeft het Zwitserse kennis- en innovatiebeleid nadrukkelijk een bottom-up karakter. De Bond kiest hoofdzakelijk voor generieke en technologie – neutrale instrumenten. Op federaal niveau landen publieke middelen bij publieke instellingen (er zijn dus geen subsidies voor bedrijven). Publieke kennisinstellingen (universiteiten, onderzoeksinstituten) handelen betrekkelijk autonoom, waarbij de federale technische universiteiten en instituten strategische investeringen met elkaar afstemmen via de ETH – Rat. Zwitserse kennisinstituten staan doorgaans open voor samenwerking met bedrijven.
  • De Bond is verantwoordelijk voor de twee technische universiteiten en 4 technische instituten (ETH – Bereich), alsook voor de generieke instrumenten voor wetenschaps- en innovatiestimulering. De Bond en de Kantons zijn samen verantwoordelijk voor de algemene universiteiten en het daaraan verbonden onderwijs. Het Eidgenössischen Departement für Wirtschaft, Bildung und Forschung (WBF) en daarbinnen het Staatssekretariat für Bildung, Forschung und Innovation (SBFI) is verantwoordelijk voor het wetenschaps- en innovatiebeleid. De Zwitserse Bondsregering heeft in 2016 haar 4 – jarenplan (Botschaft zur Förderung von Bildung, Forschung und Innovation 2017 – 2020) aan het Parlement voorgelegd, dat het budget en het beleid voor deze periode regelt.
  • Het ETH – Bereich omvat de twee technische universiteiten (ETH – Zürich en EPFL in Lausanne), alsmede de vier Eidgenössische Forschungsanstalten PSI (Paul-Scherrer-Institut : deeltjesfysica), EMPA (materiaalonderzoek), EAWAG (waterkwaliteit) en WSL (bos, sneeuw en landschap). Het wetenschappelijk niveau van deze instellingen is hoog (ETH Zürich is de enige continentaal-Europese universiteit in de top 10 van de THE – ranking!). Ofschoon deze instellingen relatief autonoom functioneren, vindt er strategische afstemming en coördinatie plaats in de ETH – Rat. In deze raad zitten de directeuren van de ETH – instellingen en enkele vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven en de kenniswereld. Met een onafhankelijke voorzitter en een kleine staf, coördineert de raad strategische investeringen en stelt ook gemeenschappelijke beheersrichtlijnen op. De ETH – Rat functioneert ook als ‘buffer’ tussen de Bond en de kennisinstellingen, die daarmee van politieke invloeden worden gevrijwaard.
  • Fundamentele wetenschap en ‘toepassings-georiënteerde’ fundamentele wetenschap wordt uit het Schweizerischer Nationalfonds (SNF) gefinancierd. Budget 2014: 848,5 mln CHF. Deze middelen worden doorgaans via competities verdeeld, deels via ‘vrije’ programma’s, deels via inhoudelijke programma’s.
  • Voor het toegepaste onderzoek is de Kommission für Technologie und Innovation (KTI) verantwoordelijk. Hoofddoel van de KTI blijft het stimuleren van publiek-private R&D-samenwerking. Met een budget van 117,1 mln CHF (2014) financiert de KTI publiek-private onderzoeksprojecten, waarbij de Bond circa 50% van de projectkosten financiert, mits bedrijven minimaal 10% van de cash-uitgaven voor hun rekening nemen. De KTI – middelen komen terecht bij de kennisinstellingen. Professionals van de KTI toetsen projectvoorstellen op het innovatie-gehalte en economische- en technologische haalbaarheid. Er komt een nieuw instrument (”Bridge”) om academici te ondersteunen die na hun promotie een “proof of concept” willen ontwikkelen en om middelen voor innovatie – gedreven onderzoek binnen universiteiten vrij te maken. Het KTI kent overigens ook een startersluik. Om de onafhankelijkheid van de KTI te onderstrepen, werd in 2017 de KTI van het ministerie verplaatst naar een onafhankelijke publiek-rechterlijke uitvoeringsorganisatie (“Innosuisse”).
  • De Bond financiert ook nationale Technologiekompetenzentren. Deze centra voor toegepast onderzoek werken nauw met universiteiten en de industrie samen en lijken daarmee enigszins op TNO – en Fraunhofer-instituten. Er zijn er nu drie: CSEM (micro- en nano-electronica, Neuchâtel) , Inspire AG (Machinebouw – Electronica-Metaal, Zürich) en Campus Biotech (life sciences, Genève). Twee nieuwe centra hebben een aanvraag voor ondersteuning ingediend: Sitem-Insel AG (klinisch medisch onderzoek, Bern) en Balgrist Campus AG (muscoloskeletaal onderzoek, Zürich).
  • Nu de nieuwe immigratieregels na het Masseneinwanderunginitiative aan de EU – regels voldoen, doet Zwitserland weer volwaardig met het Horizon 2020 –programma mee. Voor bilaterale samenwerking met EU – lidstaten, zet Zwitserland voluit in op EU – instrumenten. Voor het MKB is EUROSTARS een interessant programma

 

Comments Off on Overzicht kennis- en innovatiebeleid Zwitserland

Filed under Innovatie algemeen, Zwitserland

Comments are closed.